Sau sinh bao lâu thì được tắm gội?

Nằm trong phòng kín, tóc bết, người dính mồ hôi và sữa, nhiều mẹ mới sinh chỉ ước được đứng dưới vòi nước ấm mười phút. Nhưng bà hoặc mẹ chồng thì nhắc: phải kiêng, tối thiểu một tháng, không thì sau này đau nhức xương khớp. Giữa hai luồng ý kiến ấy, mẹ băn khoăn không biết nghe ai.

Theo góc nhìn sản khoa hiện nay, mẹ không cần chờ đủ một mốc cố định mới được tắm sau sinh. Thay vì đặt nặng chuyện “phải kiêng bao nhiêu ngày”, điều quan trọng hơn là tắm đúng cách, giữ ấm cơ thể và lựa chọn thời điểm phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Sau sinh bao lâu mẹ có thể tắm gội?

Theo BSCKII Diêm Thị Thanh Thủy, Trưởng Khoa Khám tự nguyện, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, sau sinh khi sức khỏe đã ổn định và sản phụ có thể tự đi lại được thì hoàn toàn có thể tắm sớm.

Điều kiện đi kèm gồm ba yếu tố, và cả ba đều quan trọng như nhau:

• Tắm bằng nước ấm, không dùng nước lạnh.
• Tắm trong phòng kín gió.
• Giữ ấm cơ thể ngay sau khi tắm để tránh nhiễm lạnh.

Nói cách khác, thời điểm tắm sau sinh không nên chỉ tính theo số ngày, mà cần dựa vào tình trạng hồi phục của mẹ và điều kiện tắm có đảm bảo ấm áp, kín gió hay không. Mẹ hoàn toàn có thể trao đổi với người thân rằng vấn đề không nằm ở việc “tắm sớm hay muộn”, mà là tắm đúng cách để cơ thể sạch sẽ, thoải mái mà vẫn an toàn.

Vì sao mẹ sau sinh thường được khuyên kiêng tắm?

Việc mẹ sau sinh được dặn phải kiêng tắm, kiêng gội trong nhiều ngày vốn xuất phát từ điều kiện sinh hoạt của thế hệ trước. Khi đó, nhà tắm thường không kín, nguồn nước nóng chưa thuận tiện, việc giữ ấm cơ thể sau khi tắm cũng khó hơn. Với cơ thể còn yếu sau sinh, tiếp xúc với nước lạnh hoặc gió lùa có thể khiến mẹ dễ bị lạnh và cảm thấy mệt mỏi hơn.

Chính từ những trải nghiệm đó, quan niệm “tắm sớm dễ cảm gió, đau nhức về sau” dần được truyền lại như một nguyên tắc trong thời gian ở cữ. Tuy nhiên, điều kiện sống hiện nay đã thay đổi khá nhiều. Phần lớn gia đình có phòng tắm kín, nước ấm và các thiết bị hỗ trợ làm khô tóc, giữ ấm cơ thể sau khi tắm.

Vì vậy, thay vì kiêng tắm hoàn toàn trong nhiều tuần, mẹ nên chú ý tắm nhanh bằng nước ấm, tránh gió lùa, lau khô người và tóc ngay sau khi tắm. Nếu phòng đang bật điều hòa, mẹ có thể tắt điều hòa trước khi tắm và hạn chế di chuyển qua khu vực có chênh lệch nhiệt độ lớn.

Nói đơn giản, điều cần tránh không phải là việc tắm sau sinh, mà là để cơ thể bị lạnh hoặc mất nhiệt trong lúc sức khỏe vẫn đang hồi phục.

Sau sinh cơ thể đang hồi phục, vì sao càng cần giữ vệ sinh?

Sau cuộc sinh, cơ thể mẹ phải trải qua nhiều thay đổi cùng lúc. Nồng độ hormone biến động mạnh, mẹ có thể mất máu, thiếu ngủ, đau vết mổ hoặc vết khâu và cần thời gian để lấy lại thể trạng. Trong những ngày đầu, cảm giác mệt mỏi, yếu sức và dễ khó chịu là điều khá thường gặp.

Tuy nhiên, cơ thể còn yếu không có nghĩa là mẹ nên hạn chế vệ sinh. Ngược lại, đây là giai đoạn việc giữ cơ thể sạch sẽ càng cần được chú ý. Sản dịch vẫn tiếp tục tiết ra, mồ hôi có thể nhiều hơn bình thường, sữa dễ rỉ ra áo, trong khi vết mổ hoặc vết khâu tầng sinh môn vẫn đang trong quá trình lành.

Nếu để cơ thể ẩm ướt, bí bách trong thời gian dài, mẹ dễ gặp tình trạng ngứa ngáy, kích ứng da và cảm thấy khó chịu hơn. Đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, việc không tắm gội kéo dài nhiều tuần không mang lại thêm lợi ích rõ ràng cho quá trình hồi phục.

Có thể hiểu đơn giản: sau sinh, điều mẹ cần là giữ cơ thể sạch sẽ và ấm áp, chứ không phải kiêng vệ sinh hoàn toàn.

3 vùng mẹ sau sinh nên đặc biệt chú ý vệ sinh

Bên cạnh việc tắm rửa cơ thể, mẹ nên quan tâm nhiều hơn đến vùng kín, bầu ngực và làn da toàn thân vì đây là những khu vực thường xuyên tiếp xúc với dịch tiết và độ ẩm sau sinh.

Vệ sinh cơ thể và giữ da luôn khô thoáng

Sau sinh, nhiều mẹ thường ra khá nhiều mồ hôi, nhất là khi ngủ hoặc cho con bú. Sữa rỉ, sản dịch và việc phải nằm nghỉ nhiều cũng có thể khiến cơ thể nhanh bí bách.

Mẹ nên tắm nhanh bằng nước ấm khi sức khỏe cho phép, sau đó lau khô người và mặc quần áo sạch, thoáng. Việc giữ cơ thể sạch sẽ không chỉ giúp mẹ dễ chịu hơn mà còn hỗ trợ giấc ngủ và tâm trạng trong giai đoạn chăm bé vốn đã khá vất vả.

Vùng kín cần được chăm sóc kỹ trong những tuần đầu

Sau sinh, sản dịch có thể kéo dài trong vài tuần. Với mẹ sinh thường, vùng tầng sinh môn cũng có thể còn đau hoặc có vết khâu nên việc vệ sinh cần nhẹ nhàng hơn.

Mẹ nên thay băng và đồ lót thường xuyên, vệ sinh bằng nước sạch theo hướng dẫn của nhân viên y tế, sau đó thấm khô để vùng kín luôn thông thoáng. Tránh thụt rửa sâu hoặc sử dụng sản phẩm có tính tẩy rửa mạnh khi chưa có chỉ định.

Trong những ngày sản dịch còn nhiều, mẹ có thể cân nhắc các sản phẩm có thiết kế ôm gọn như băng vệ sinh quần Diana Double Fresh size M-L, đặc biệt vào ban đêm hoặc khi phải di chuyển. Dù lựa chọn loại nào, điều quan trọng nhất vẫn là thay thường xuyên và giữ vùng kín sạch, khô.

Giữ bầu ngực sạch và khô khi cho bé bú

Trong thời gian nuôi con bằng sữa mẹ, sữa có thể rỉ ra giữa các cữ bú khiến áo và vùng da quanh ngực thường xuyên ẩm. Mẹ nên lau nhẹ phần sữa thừa khi cần, để đầu ti khô tự nhiên sau khi bé bú và thay áo lót nếu bị ướt.

Áo lót nên có chất liệu mềm, thoáng và vừa vặn, tránh quá chật vì có thể gây bí bách hoặc tạo cảm giác khó chịu ở vùng ngực. Những mẫu như áo lót cho mẹ có thiết kế co giãn và thuận tiện khi cho con bú. Nếu thường xuyên bị rỉ sữa, mẹ nên chuẩn bị vài chiếc áo lót để có thể thay ngay khi áo bị ẩm, giúp vùng ngực luôn sạch sẽ và thoải mái. Mẹ cũng có thể tham khảo thêm các sản phẩm trong danh mục Mẹ bầu và sau sinh của KidsPlaza để lựa chọn các sản phẩm khác phù hợp với nhu cầu của mình.

Tắm gội sau sinh đúng cách: mẹ nên chuẩn bị gì?

Trước khi tắm, mẹ có thể kiểm tra nhanh một vài điều để đảm bảo cơ thể không bị lạnh và hạn chế cảm giác mệt hoặc choáng trong lúc tắm:

• [ ] Sức khỏe đã ổn định, mẹ tự đi lại được mà không choáng váng.
• [ ] Nước đã được pha ấm, kiểm tra bằng khuỷu tay hoặc mu bàn tay trước khi dùng.
• [ ] Cửa phòng tắm đóng kín, đã tắt quạt và điều hòa.
• [ ] Chuẩn bị sẵn khăn khô, quần áo dài tay và tất trong tầm với.
• [ ] Có người nhà ở gần trong những lần tắm đầu tiên, phòng khi mẹ chóng mặt.
• [ ] Tắm xong lau khô toàn thân, mặc ấm ngay, sấy khô tóc trước khi ra khỏi phòng.

Một điểm mẹ nên lưu ý là không nên để tóc ướt quá lâu, đặc biệt khi phòng ngủ đang sử dụng điều hòa hoặc thời tiết lạnh. Nếu chưa đủ sức để vừa tắm vừa gội trong cùng một lần, mẹ có thể chia thành hai thời điểm khác nhau. Chẳng hạn hôm nay tắm nhanh, hôm sau mới gội đầu, miễn là mỗi lần đều thực hiện trong thời gian ngắn và giữ ấm cơ thể sau đó.

Trang phục sau khi tắm cũng nên ưu tiên loại mềm mại, thoáng và thấm hút mồ hôi tốt. Với mẹ đang cho con bú, những bộ quần áo có thiết kế thuận tiện mở phần ngực sẽ giúp việc chăm bé dễ dàng hơn. Mẹ có thể tham khảo bộ quần áo sau sinh KidsPlaza hoặc lựa chọn các mẫu tương tự phù hợp với nhu cầu và thời tiết.

Điều quan trọng nhất là mẹ không cần tắm thật lâu hay cầu kỳ. Một lần tắm nhanh, nước ấm, phòng kín gió và làm khô cơ thể ngay sau đó đã đủ giúp mẹ sạch sẽ, dễ chịu mà vẫn đảm bảo giữ ấm trong thời gian hồi phục.

Những dấu hiệu sau sinh mẹ không nên chủ quan

Giữ vệ sinh đúng cách có thể giúp mẹ cảm thấy dễ chịu và hạn chế một số nguy cơ nhiễm khuẩn, nhưng không thể thay thế việc theo dõi sức khỏe sau sinh. Mẹ nên đi khám sớm, không tự xử lý tại nhà, nếu gặp một trong các tình huống sau:

• Sốt, ớn lạnh, rét run sau sinh.
• Sản dịch có mùi hôi, ra nhiều bất thường hoặc đột ngột nhiều trở lại sau khi đã giảm.
• Vết khâu tầng sinh môn hoặc vết mổ sưng, đỏ, chảy dịch, đau tăng dần.
• Ngực căng cứng, đỏ, đau nhiều kèm sốt.
• Đau bụng dữ dội, chóng mặt, ngất xỉu, khó thở.
• Buồn bã kéo dài, mất ngủ, không quan tâm đến bản thân và em bé.

Nhóm dấu hiệu cuối thường bị xem nhẹ nhưng cũng cần được thăm khám như những dấu hiệu thể chất khác.

Ăn đủ, ngủ đủ để cơ thể phục hồi tốt hơn

Chăm sóc sau sinh không chỉ là chuyện tắm gội. Mẹ cần kết hợp ăn uống hợp lý, vệ sinh khoa học, theo dõi sức khỏe và duy trì môi trường sống an toàn, thoải mái.

Thực tế, những tuần đầu sau sinh thường khiến lịch ăn ngủ của mẹ bị đảo lộn. Bé bú nhiều lần trong ngày, mẹ phải thức giấc vào ban đêm nên đôi khi chỉ kịp ăn nhanh hoặc bỏ bữa. Tuy nhiên, cơ thể lúc này vẫn cần năng lượng và dưỡng chất để phục hồi sau cuộc sinh cũng như đáp ứng nhu cầu chăm sóc em bé.

Mẹ cũng nên tranh thủ nghỉ khi có thể, chia sẻ việc chăm bé với người thân và tránh cố gắng làm quá nhiều việc ngay trong những ngày đầu. Một vài giấc ngủ ngắn trong ngày cũng có thể giúp cơ thể lấy lại năng lượng khi mẹ chưa thể ngủ liền mạch vào ban đêm.

Câu hỏi thường gặp

Sau sinh bao lâu thì được tắm gội?

Không có con số cố định. Khi sức khỏe ổn định và mẹ tự đi lại được thì có thể tắm sớm, với điều kiện dùng nước ấm, phòng kín gió và giữ ấm ngay sau khi tắm.

Tắm sớm có bị hậu sản không?

Nỗi lo này gắn với điều kiện sinh hoạt ngày xưa, khi không có nhà tắm kín gió và nước ấm. Trong điều kiện hiện nay, việc tắm đúng cách không đồng nghĩa với nguy cơ đó. Nếu mẹ có bệnh lý hoặc biến chứng sau sinh, hãy hỏi bác sĩ đang theo dõi mình.

Có bắt buộc kiêng tắm một tháng không?

Không cần kiêng nghiêm ngặt như vậy khi mẹ đã có phòng kín và nước ấm.

Tắm nước lạnh sau sinh được không?

Không. Khuyến nghị chuyên môn là dùng nước ấm.

Vì sao sau sinh mẹ dễ ốm hơn?

Do nồng độ một số hormone như estrogen và progesterone giảm đột ngột trong những ngày đầu sau sinh, khiến cơ thể yếu và miễn dịch suy giảm. Đây là lý do cần giữ vệ sinh tốt hơn, chứ không phải lý do để kiêng tắm.

Tóm lại

Mốc thời gian không phải là điều quan trọng nhất. Điều quan trọng là mẹ đã đủ khỏe để tự đi lại chưa, và điều kiện tắm có đủ ấm, đủ kín gió hay không. Nếu mẹ đang có biến chứng sau sinh, vết mổ chưa lành hoặc sức khỏe chưa ổn định, hãy hỏi bác sĩ sản khoa đang theo dõi mình trước khi quyết định.

Lưu ý

Nội dung trong bài viết mang tính chất tham khảo, giúp mẹ hiểu rõ hơn về việc tắm gội và vệ sinh cơ thể sau sinh. Thời điểm có thể tắm, gội còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, phương pháp sinh, mức độ hồi phục của vết mổ hoặc vết khâu và hướng dẫn của bác sĩ.

Bài viết liên quan:

>>> Sau sinh, mẹ cần được chăm sóc: Cẩm nang phục hồi thể chất và tinh thần cho mẹ Việt

>>> Chuẩn bị vượt cạn: Cẩm nang từ A đến Z cho mẹ bầu Việt trước ngày sinh

>>> Chăm Sóc Tâm Lý Sau Sinh: Dấu Hiệu Cần Chú Ý Và Cách Phục Hồi