Tay Chân Miệng Tăng Mạnh Trước Mùa Tựu Trường: Mẹ Cần Biết Gì?

Chỉ trong hai tháng 5 và 6/2026, Hà Nội đã ghi nhận hơn 1.000 ca tay chân miệng, nâng tổng số ca từ đầu năm lên 3.885, tăng 27,5% so với cùng kỳ 2025. Tại các bệnh viện nhi, số trẻ đến khám vì tay chân miệng cũng tăng gấp đôi so với năm ngoái, phần lớn là trẻ dưới 5 tuổi — đúng thời điểm nhiều bé chuẩn bị quay lại nhà trẻ, mẫu giáo cho năm học 2026-2027. Đây là lý do chủ đề này đang được nhắc đến nhiều trong các hội nhóm cha mẹ mấy ngày gần đây, và cũng là điều mẹ nên nắm rõ trước khi con tựu trường.

Vì sao tay chân miệng lại tăng đúng vào mùa tựu trường?

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, xu hướng gia tăng ca bệnh diễn ra rõ rệt từ tháng 5, và các bác sĩ cảnh báo nguy cơ tiếp tục tăng khi trẻ bước vào năm học mới. Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, số trẻ khám và điều trị tay chân miệng trong giai đoạn 1/5-30/6 tăng gấp 2 lần so với cùng kỳ năm ngoái, không ít ca đã có biến chứng.

Lý do khá dễ hiểu: tay chân miệng lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp (nước bọt, dịch mụn nước, đồ chơi, tay nắm cửa…). Khi trẻ quay lại môi trường tập thể — lớp mẫu giáo, nhà trẻ, khu vui chơi đông đúc — tần suất tiếp xúc gần và dùng chung đồ vật tăng lên đáng kể, virus vì thế có điều kiện lây lan nhanh hơn trong cộng đồng.

Vì sao trẻ dưới 5 tuổi lại là nhóm dễ trở nặng nhất?

Theo BS.CKI. Phạm Thị Nhường (Khoa Nhi, BVĐK Hồng Ngọc Yên Ninh), hơn 90% ca tay chân miệng tại bệnh viện này là trẻ dưới 5 tuổi. Ở độ tuổi này, hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện, chưa từng tiếp xúc với nhiều chủng virus nên gần như không có miễn dịch sẵn có. Cộng thêm các thói quen đặc trưng của trẻ nhỏ — mút tay, ngậm đồ chơi, chưa biết rửa tay đúng cách, dùng chung cốc/thìa với bạn — khiến virus dễ dàng xâm nhập và lây lan, đặc biệt khi trẻ đến trường.

Một điểm mẹ cần lưu ý: trẻ nhỏ cũng chưa thể diễn đạt chính xác những bất thường trong cơ thể, nên các dấu hiệu cảnh báo sớm rất dễ bị người lớn bỏ sót nếu không để ý kỹ.

Chủng virus EV71 nguy hiểm ở điểm nào?

Tay chân miệng chủ yếu do hai nhóm virus đường ruột gây ra: Coxsackie A16 thường chỉ gây bệnh nhẹ, trong khi Enterovirus 71 (EV71) có độc lực cao hơn nhiều, có khả năng xâm nhập vào máu và tấn công hệ thần kinh trung ương, tim mạch, hô hấp.

Điều đáng lo là EV71 không phải lúc nào cũng gây triệu chứng rầm rộ. Có trẻ chỉ sốt nhẹ, nổi vài nốt ban hoặc loét miệng, nhưng virus vẫn âm thầm nhân lên và có thể khiến bệnh chuyển nặng bất kỳ lúc nào — thường rơi vào ngày thứ 2 đến ngày thứ 5 kể từ khi khởi phát. Vì vậy, bác sĩ Nhường lưu ý mẹ không nên đánh giá mức độ nguy hiểm của bệnh chỉ dựa vào số lượng nốt ban hay vết loét nhiều hay ít.

Một ca thực tế được ghi nhận tại Hà Nội: bé trai 3 tuổi ban đầu chỉ sốt nhẹ khoảng 38°C và có một vết loét nhỏ trong miệng nên gia đình tự theo dõi tại nhà. Đến ngày thứ ba, trẻ bắt đầu giật mình nhiều khi ngủ, bỏ ăn, mệt lả, sốt cao liên tục — khám ra mắc tay chân miệng chủng EV71 có dấu hiệu chuyển nặng và phải nhập viện.

Dấu hiệu nào cho thấy cần đưa trẻ đi khám ngay, không nên chờ thêm?

Nếu trẻ đang được theo dõi tại nhà, mẹ nên đưa con đi khám ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Sốt trên 39°C kéo dài hơn 2 ngày hoặc đáp ứng kém với thuốc hạ sốt
• Quấy khóc liên tục, bỏ ăn, mệt lả bất thường
• Giật mình chới với từng cơn 1-2 giây, đặc biệt khi bắt đầu ngủ hoặc nằm ngửa
• Run tay chân, đi loạng choạng hoặc ngồi không vững

Đây đều là những dấu hiệu cảnh báo bệnh có thể đang chuyển sang giai đoạn nặng, cần được bác sĩ đánh giá sớm để không bỏ lỡ thời gian vàng điều trị.

Mẹ nên chăm sóc trẻ tại nhà thế nào nếu bác sĩ cho theo dõi ngoại trú?

Trường hợp bác sĩ chỉ định theo dõi tại nhà, mẹ vẫn không nên chủ quan. Một số việc cần làm: cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ, ăn thức ăn mềm, nguội, dễ nuốt; uống đủ nước; giữ vệ sinh tay cho cả trẻ và người chăm sóc; tắm rửa cho trẻ bằng xà phòng dịu nhẹ để hạn chế nguy cơ bội nhiễm ở các nốt phỏng nước. Song song đó, mẹ nên theo dõi sát các dấu hiệu chuyển nặng đã nêu ở trên trong ít nhất 5 ngày đầu.

Về lâu dài, việc duy trì cho trẻ chế độ dinh dưỡng đầy đủ và bổ sung vi chất theo hướng dẫn của bác sĩ (như vitamin D3K2) là một phần trong việc chăm sóc sức khỏe tổng thể cho trẻ trong giai đoạn giao mùa, dịch bệnh — tuy nhiên đây không phải biện pháp phòng ngừa đặc hiệu với tay chân miệng, mẹ không nên xem là cách “miễn nhiễm” bệnh mà bỏ qua các biện pháp vệ sinh, phòng dịch cơ bản.

Mẹ cần chuẩn bị gì cho con trước khi tựu trường mùa dịch năm nay?

Với mốc tựu trường sớm nhất của khối mầm non, lớp 1 đang đến gần, một vài việc mẹ nên làm trước khi con quay lại trường:

• Tập cho con thói quen rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chơi đồ chơi chung
• Vệ sinh đồ chơi, vật dụng cá nhân của con định kỳ, hạn chế dùng chung cốc, thìa, khăn mặt với bạn
• Trao đổi với giáo viên/nhà trường về quy trình khử khuẩn lớp học và cách xử lý khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ
• Nếu con đang có dấu hiệu sốt, nổi ban, loét miệng, nên cho con nghỉ học và đưa đi khám thay vì cố cho đến trường, để tránh lây lan cho các bạn cùng lớp

Những thông tin này cũng nằm trong nhóm kiến thức phòng dịch mùa mưa mà KidsPlaza vẫn cập nhật thường xuyên tới các mẹ, đặc biệt trong mục Vitamin và sức khỏe. Mẹ cũng có thể tham khảo thêm bài viết về 4 giai đoạn bệnh tay chân miệng ở trẻ và cách bảo vệ bé mùa dịch chồng dịch để chuẩn bị kỹ hơn.

Kết

Tay chân miệng không phải bệnh mới, nhưng mức độ gia tăng ca bệnh ngay trước mùa tựu trường năm nay là điều đáng để các mẹ có con dưới 5 tuổi lưu tâm. Quan trọng nhất vẫn là nhận biết sớm dấu hiệu chuyển nặng và không chủ quan chỉ vì bé “chỉ sốt nhẹ” — vì với chủng EV71, biểu hiện bên ngoài đôi khi không phản ánh đúng mức độ nguy hiểm bên trong.

Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ. Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ tay chân miệng hoặc bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào nêu trên, mẹ nên đưa con đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Nguồn tham khảo: Dân trí – Tay chân miệng tăng nhanh trước mùa tựu trường: Trẻ dưới 5 tuổi nguy cơ cao