Từ ngày 1/7/2026, chế độ thai sản 2026 chính thức áp dụng nhiều quy định mới theo Luật Dân số 2025 và các văn bản hướng dẫn đi kèm. Thay đổi đáng chú ý nhất là thời gian nghỉ khi sinh con thứ hai, mức trợ cấp một lần, và chế độ dưỡng sức sau sinh. Nếu gia đình đang chuẩn bị đón bé thứ hai hoặc sắp làm hồ sơ hưởng chế độ, bài viết này trên KidsPlaza tổng hợp đầy đủ những gì cần biết.
Nội dung chính
Vì sao chế độ thai sản 2026 có nhiều thay đổi
Các thay đổi lần này đến từ hai văn bản pháp lý chính: Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ 1/7/2025, mở rộng quyền lợi thai sản cho cả người tham gia BHXH tự nguyện) và Luật Dân số 2025 (có hiệu lực từ 1/7/2026, bổ sung quy định riêng cho trường hợp sinh con thứ hai). Mục tiêu chung là khuyến khích sinh đủ hai con và tăng quyền lợi cho người lao động tham gia BHXH đầy đủ.
Vì hai luật có mốc hiệu lực khác nhau, nhiều người dễ nhầm giữa quy định áp dụng từ 2025 và quy định mới bổ sung từ 1/7/2026. Phần dưới đây tập trung vào những điểm mới nhất, đang có hiệu lực từ 1/7/2026.
Nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai: 7 tháng cho mẹ, 10 ngày cho bố
Đây là thay đổi được quan tâm nhiều nhất.
Đối với lao động nữ: sinh con thứ hai được nghỉ hưởng chế độ thai sản 7 tháng, thay vì 6 tháng như quy định trước đây áp dụng chung cho mọi lần sinh. Nếu sinh đôi trở lên tính từ con thứ hai, cứ thêm mỗi con, mẹ được nghỉ thêm 1 tháng.
Điều kiện để được hưởng mức 7 tháng: lao động nữ phải đóng BHXH từ đủ 6 tháng trở lên trong vòng 12 tháng liền kề trước khi sinh con.
Đối với lao động nam: nếu đang tham gia BHXH và có vợ sinh con thứ hai, được nghỉ hưởng chế độ thai sản 10 ngày để chăm sóc vợ con.
Trường hợp không được áp dụng quy định này: nếu lao động nữ mang thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên mà bị sảy thai, phá thai, thai chết trong tử cung hoặc thai chết trong khi chuyển dạ, cả vợ và chồng đều không được hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai theo quy định trên.
(Căn cứ Điểm a Khoản 1 Điều 14 Luật Dân số 2025 và Khoản 1, 2 Điều 2 Nghị định 168/2026/NĐ-CP)
Trong thời gian nghỉ thai sản, mẹ cũng nên duy trì bổ sung đầy đủ dưỡng chất, ví dụ như vitamin tổng hợp cho mẹ bầu, để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé trong giai đoạn phục hồi.
Trợ cấp một lần khi sinh con: mức mới 5.060.000 đồng
Từ 1/7/2026, mức trợ cấp một lần cho mỗi con sinh ra tăng lên 5.060.000 đồng (trước đó là 4.680.000 đồng), tương đương 2 lần mức tham chiếu tại tháng sinh con. Trong thời gian mức lương cơ sở chưa bị bãi bỏ, mức tham chiếu được tính bằng mức lương cơ sở hiện hành.
Khoản trợ cấp này áp dụng cho người lao động đủ điều kiện đóng BHXH bắt buộc, không phân biệt sinh con lần đầu hay lần thứ hai.
(Căn cứ Khoản 1, 4 Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Khoản 2 Điều 5 Nghị định 158/2025/NĐ-CP và Khoản 2 Điều 3 Nghị định 161/2026/NĐ-CP)
Chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau sinh
Trong vòng 30 ngày sau khi hết thời gian nghỉ thai sản, nếu lao động nữ phải quay lại làm việc nhưng sức khỏe chưa hồi phục, được nghỉ hưởng chế độ dưỡng sức. Mức hưởng mỗi ngày bằng 30% mức tham chiếu, cụ thể theo từng trường hợp:
| Trường hợp | Số ngày nghỉ | Mức hưởng |
|---|---|---|
| Sinh một lần từ hai con trở lên | 10 ngày | 7.590.000 đồng |
| Sinh con phải phẫu thuật | 7 ngày | 5.313.000 đồng |
| Các trường hợp còn lại | 5 ngày | 3.795.000 đồng |
Mức hưởng nêu trên áp dụng theo mức tham chiếu hiện hành và có thể điều chỉnh khi mức lương cơ sở thay đổi. Nếu mẹ băn khoăn về thời điểm quay lại công việc sau sinh, có thể tham khảo thêm bài viết sau sinh 1 tháng đi làm được chưa để chuẩn bị tâm lý và sức khỏe phù hợp.
(Căn cứ Khoản 1, 2, 3 Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Khoản 2 Điều 5 Nghị định 158/2025/NĐ-CP và Khoản 2 Điều 3 Nghị định 161/2026/NĐ-CP)
Hồ sơ, thủ tục cần lưu ý khi sinh con thứ hai
Ngoài các giấy tờ thông thường (giấy khai sinh, giấy chứng sinh, sổ BHXH…), khi làm hồ sơ hưởng chế độ thai sản cho con thứ hai cần lưu ý thêm:
- Nếu đang tham gia BHXH tại đơn vị: bộ phận nhân sự cần ghi rõ “Sinh con thứ hai” vào cột ghi chú trong Danh sách đề nghị hưởng theo Mẫu 01B-HSB.
- Nếu đã nghỉ việc trước khi sinh con thứ hai nhưng vẫn đủ điều kiện hưởng: người lao động tự nộp hồ sơ theo Mẫu 14-HSB, ghi rõ tại mục II “Đề nghị hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai theo quy định tại Khoản 1 Điều 2 Nghị định 168/2026/NĐ-CP”.
Việc ghi chú đúng mẫu giúp cơ quan BHXH xét duyệt đúng mức hưởng ngay từ lần nộp đầu, tránh phải bổ sung hồ sơ nhiều lần.
(Căn cứ Công văn 4860/BHXH-CĐBHXH ngày 06/06/2026)
Câu hỏi thường gặp
Sinh con đầu lòng năm 2026 có được nghỉ 7 tháng không?
Không. Mức nghỉ 7 tháng chỉ áp dụng cho trường hợp sinh con thứ hai theo quy định mới. Sinh con lần đầu vẫn áp dụng mức 6 tháng như quy định hiện hành.
Lao động nữ đóng BHXH chưa đủ 6 tháng trong 12 tháng trước sinh thì sao?
Trường hợp này không đủ điều kiện hưởng mức nghỉ 7 tháng dành riêng cho con thứ hai, mà áp dụng theo điều kiện hưởng chế độ thai sản thông thường. Nên liên hệ trực tiếp cơ quan BHXH nơi tham gia để được xác nhận chính xác theo thời gian đóng thực tế.
Hồ sơ nộp sai mẫu có bị mất quyền lợi không?
Không mất quyền lợi, nhưng có thể bị yêu cầu bổ sung, làm chậm thời gian giải quyết. Nên chuẩn bị đúng mẫu (01B-HSB hoặc 14-HSB tùy trường hợp) và ghi rõ chú thích “sinh con thứ hai” ngay từ đầu.
Bài viết tổng hợp theo quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm đăng tải, mang tính chất tham khảo. Chính sách BHXH có thể được điều chỉnh theo từng thời kỳ và áp dụng khác nhau tùy trường hợp cụ thể — mẹ và gia đình nên liên hệ trực tiếp cơ quan Bảo hiểm xã hội nơi tham gia để được tư vấn chính xác cho hồ sơ của mình.
Bài viết liên quan:
Chăm sóc tâm lý sau sinh: Dấu hiệu cần chú ý và cách phục hồi
Giải đáp: Sau sinh 1 tháng đi làm được chưa?
Xem thêm các bài viết khác trong chuyên mục Mẹ bầu và sau sinh
Ảnh: Kelly Sikkema, Brooke Balentine, Romain Dancre / Unsplash
